Το ποίημα της εβδομάδας

Αν κάτι με γοητεύει στον λόγο είναι η δυνατότητα του χειριστή να σπάει τους κανόνες του με τους πιο αντισυμβατικούς τρόπους. Ο Μιχαήλ Μήτρας είναι ένας τέτοιος αντισυμβατικός ταραξίας και νομίζω ότι τα παρακάτω παραδείγματα το αποδεικνύουν περίτρανα. Τα ποιήματα είναι παρμένα από τη συλλογή Διακριτικές Μεταβολές (εκδόσεις Απόπειρα).

ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ

παρουσία παρουσία παρουσία
παρουσία παρουσία παρουσία
παρουσία παρουσία απουσία
απουσία απουσία απουσία
παρουσία παρουσία απουσία
παρουσία απουσία απουσία
παρουσία παρουσία παρουσία
παρουσία απουσία απουσία
απουσία απουσία απουσία
παρουσία απουσία απουσία
απουσία απουσία
απουσία
απουσία

ΤΑΣΕΙΣ ΦΥΓΗΣ

να φύγει θέλει να φύγει να φύγει να δεν
θέλει να φύγει όμως δεν μπορεί να φύγει
πώς να φύγει πού να φύγει με τι να φύγει
να φύγουν θέλουν να φύγω να φύγουν να
φύγω θέλω να φύγω να φύγουν θέλουν να
δεν μπορώ να φύγω δεν μπορείς να φύγεις
θέλεις να φύγεις θέλουν να φύγουν όμως
δεν μπορείς να φύγεις να φύγεις να φύγεις
θέλουν να φύγουν θέλω να φύγω να φύγεις
μπορούν να φύγουν δεν μπορείς να φύγεις
να φύγω να φύγει να φύγει να φύγουν δεν

ΑΣΤΙΚΟ ΤΟΠΙΟ 3

τα αυτοκίνητα στη λεωφόρο
οι πεζοί που αργοπορούν
καθώς τα φώτα εναλλάσσονται
τα αυτοκίνητα αργοπορούν
οι πεζοί καθώς εναλλάσσονται
τα φώτα στη λεωφόρο
τα αυτοκίνητα εναλλάσσονται
οι πεζοί καθώς αργοπορούν
και τα φώτα εναλλάσσονται
τα αυτοκίνητα στη λεωφόρο
οι πεζοί καθώς αργοπορούν
τα φώτα στη λεωφόρο καθώς
ΕΝΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΙ
αυτοκίνητα πεζοί φώτα

Advertisements

Το ποίημα της εβδομάδας

Σαν σήμερα, στις 10 Δεκεμβρίου 1830, γεννήθηκε μια από τις πιο ιδιαίτερες γυναικείες ποιητικές φωνές της αμερικάνικης γραμματείας, η Emily Dickinson. Πολλά έχουν ακουστεί για την προσωπικότητα και τον συντηρητικό τρόπο ζωής της, αλλά νομίζω δεν χρειάζεται να σταθείς κανείς σε αυτά. Τα λένε όλα οι στίχοι της, τα αυστηρά τετράστιχα ολιγόστροφα ποιήματά της που εσωκλείουν την μοναξιά μιας ολόκληρης ύπαρξης. Στα ελληνικά έχουν μεταφραστεί πολλές συλλογές της. Η σημερινή επιλογή είναι από το βιβλίο «Το Μέγα Ύδωρ» (εκδόσεις Άγρα) σε μετάφραση και πρόλογο του Δονύση Καψάλη.

[1695]

Υπάρχει μοναξιά του χώρου
και μοναξιά των θαλασσών
και μοναξιά θανάτου, κι όλες
μοιάζουν εσμοί πρωτευουσών

μπροστά στο πολικό τοπίο
-μια περατή απεραντότης-
εκεί που η ψυχή ανοίγει
και δέχεται τον εαυτό της

[1763]

Η φήμη είναι μέλισσα.
Έχει κεντρί, έχει τραγούδι-
Α, έχει όμως και φτερά.

emily-dickinson-hires-cropped.jpg

Το ποίημα της εβδομάδας

Η ανάγνωση, αν και ατομικό άθλημα, μπορεί σε μια της στιγμή να σε ενώσει με ολόκληρο τον κόσμο. Αναζητώντας κάποιους Παλαιστίνιους και Ιρακινούς ποιητές την προηγούμενη εβδομάδα, έπεσα πάνω στις μεταφράσεις του Κωστή Μοσκώφ. Είχα ακούσει το όνομά του, αλλά δεν είχα διαβάσει ξανά κάτι δικό του. Από περιέργεια περισσότερο έψαξα κάποια ποιήματά του και αμέσως κόλλησα. Είναι αδύνατο να το εξηγήσω, αισθάνομαι πως δεν υπάρχουν σωστά λόγια. Πρόκειται για μικρά σε έκταση ποιήματα που θυμίζουν έντονα το ύφος του Λειβαδίτη με λίγο παραπάνω Ρίτσο. Ακολουθεί ένα απόσπασμα από την εξαντλημένη συλλογή Για τον Έρωτα και την Επανάσταση.

Ο έρωτας δεν ήταν για μας γέφυρα·
τρόμαξες·
έμεινες μόνη στη σκοτεινή όχθη·
— και εγώ
σε περιμένω από την εποχή του χαλκού.

Ποιος σήκωσε τα κύματα
καί τούς ανέμους;
Ποιος γέννησε την ιστορία
δίχως πρόσωπο;
Ποιος σε έριξε
ακόμα ζωντανή μες στους νεκρούς;

Έχω ανάψει την πυρά
να ζεστάνω
τον κόσμο όλο
με την αγάπη μας.

Πότε θα έρθεις;

moskoph...1jpg

Πηγή: ΠΟΙΗΤΙΚΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ

Το ποίημα της εβδομάδας

Σε έναν μικρό, κακά τα ψέματα, χώρο όπως είναι η σημερινή ελληνική συγγραφική παραγωγή σπάνια συναντώ ενδιαφέρουσες φωνές. Σχεδόν καμία από αυτές δεν είναι γυναικεία. Γεγονός ταυτόχρονα θλιβερό και άδικο, γιατί υπάρχουν αυτές οι φωνές, κι ας μην ακούγονται. Η περίπτωση της Μυρσίνης Γκανά και της ποιητικής της συλλογής με τίτλο «Τα πέρα μέρη» (εκδόσεις Μελάνι) ανήκει ευτυχώς στις ηχηρές περιπτώσεις. Η συγκεκριμένη ολιγοσέλιδη ποιητική συλλογή, που κυκλοφόρησε πριν από μερικές εβδομάδες, είναι η ισχυρότερη απόδειξη ότι η ευαισθησία και η καλαισθησία της γυναικείας πένας είναι αξεπέραστες και αναγκαίες σε καθολικό επίπεδο. Ακολουθεί ένα μικρό χωρίο από την συλλογή, προσωπικά αγαπημένο.

Λέγε με Πηνελόπη
μέρα τη μέρα
υφαίνω
ξηλώνω
το σώμα μου.
Πού να ΄ξερα
ότι ο νοσταλγός που μου συστήθηκε
ως Οδυσσέας
ήταν στ’αλήθεια ο Κανένας.

Το ποίημα της εβδομάδας

Στον Ρίτσο θα ανήκουν πάντα οι Ώρες Βροχής και η Μικρή Μοναξιά. Αυτή τη φορά έχει σειρά το Σχήμα της Απουσίας, το σχήμα που από την κατάλληλη οπτική μετατρέπεται σε ολόκληρη διάσταση. Σαν σήμερα, 11 Νοεμβρίου, ο Γιάννης Ρίτσος έφυγε από την ζωή, αφήνοντας έναν ολόκληρο κόσμος, σε όλες τις διαστάσεις του, μόνο.

Σχήμα της Απουσίας Ι

Ὅ,τι ἔφυγε, ριζώνει ἐδῶ, στὴν ἴδια θέση, λυπημένο, ἀμίλητο
ὅπως ἕνα μεγάλο βάζο τοῦ σπιτιοῦ, ποὺ πουλήθηκε κάποτε
σὲ δύσκολες ὧρες,
καὶ στὴ γωνιὰ τῆς κάμαρας, ἐκεῖ ποὺ στέκονταν τὸ βάζο,
ἀπομένει τὸ κενὸ πυκνωμένο στὸ ἴδιο σχῆμα τοῦ βάζου, ἀμετάθετο,
ν᾿ ἀστράφτει διάφανο στὴν ἀντηλιά, ὅταν ἀνοίγουν πότε-πότε
τὰ παράθυρα,
καὶ μέσα στὸ ἴδιο βάζο, πούχει ἀλλάξει τὴν οὐσία του
μὲ ἴδια κ᾿ ἰσόποσην οὐσία ἀπ᾿ τὸ κρύσταλλο τοῦ ἄδειου,
μένει καὶ πάλι τὸ ἴδιο ἐκεῖνο κούφωμα, λίγο πιὸ ὀδυνηρὰ ἠχητικὸ
μονάχα.
Πίσω ἀπ᾿ τὸ βάζο διακρίνεται τὸ χρῶμα τοῦ τοίχου
πιὸ σκοτεινό, πιὸ βαθύ, πιὸ ὀνειροπόλο,
σὰ νἄμεινε ἡ σκιὰ τοῦ βάζου σχεδιασμένη σὲ μία σαρκοφάγο –
Καί, κάποτε, τὴ νύχτα, σὲ μίαν ὥρα σιωπηλή,
ἢ καὶ τὴ μέρα, ἀνάμεσα στὶς ὁμιλίες,
ἀκοῦς βαθιά σου κάποιον ἦχο ὀξύ, πικρὸ καὶ πολυκύμαντο
σάμπως ἕνα ἀόρατο δάχτυλο νὰ ἔκρουσε
κεῖνο τὸ ἀπόν, εὐαίσθητο, κρυστάλλινο δοχεῖο.

340e9aa3aff9c43b0b5e4f98b1c7c097.jpg

Το ποίημα της εβδομάδας

Ένας χρόνος συμπληρώθηκε κιόλας από το θάνατο του σπουδαίου Leonard Cohen, ενός πολυσχιδούς καλλιτέχνη που πράγματι -όπως άλλωστε δήλωνε αυτοσαρκαστικά κι ο ίδιος στο τραγούδι του Tower of Song– «είχε γεννηθεί με το χάρισμα μιας χρυσαφένιας φωνής». Ο εκ του Καναδά ορμώμενος τραγουδιστής, συνθέτης και μουσικός με την θυελλώδη ζωή όχι μόνο εμπλούτισε την μουσική βιομηχανία με τους συγκλονιστικούς στίχους και τις  αβρές μελωδίες του συγκινώντας χιλιάδες ανά τον κόσμο και εμπνέοντας μια πλειάδα ομοτέχνων του, αλλά επιπλέον χάραξε τον δικό του λογοτεχνικό δρόμο δημιουργώντας ένα αξιοπρόσεκτο πεζογραφικό και ποιητικό έργο. Εμείς με την σειρά μας, ευγνώμονες για τις μοναδικές μουσικές εμπειρίες που μας χάρισε κι εξακολουθεί να μας χαρίζει, δεν μπορούμε παρά να του αφιερώσουμε την σημερινή ανάρτηση παραθέτοντας μια από τις γνωστότερες εκδοχές του -εξαίσιου- ποιήματος A Thousand Kisses Deep, όπως παρουσιάζεται μελοποιημένο πια στον δίσκο Ten New Songs που κυκλοφόρησε το 2001.

Coce

A Thousand Kisses Deep

The ponies run, the girls are young,
The odds are there to beat.
You win a while, and then it’s done –
Your little winning streak.
And summoned now to deal
With your invincible defeat,
You live your life as if it’s real,
A Thousand Kisses Deep.

I’m turning tricks, I’m getting fixed,
I’m back on Boogie Street.
You lose your grip, and then you slip
Into the Masterpiece.
And maybe I had miles to drive,
And promises to keep:
You ditch it all to stay alive,
A Thousand Kisses Deep.

And sometimes when the night is slow,
The wretched and the meek,
We gather up our hearts and go,
A Thousand Kisses Deep.

Confined to sex, we pressed against
The limits of the sea:
I saw there were no oceans left
For scavengers like me.
I made it to the forward deck.
I blessed our remnant fleet –
And then consented to be wrecked,
A Thousand Kisses Deep.

I’m turning tricks, I’m getting fixed,
I’m back on Boogie Street.
I guess they won’t exchange the gifts
That you were meant to keep.
And quiet is the thought of you,
The file on you complete,
Except what we forgot to do,
A Thousand Kisses Deep.

And sometimes when the night is slow,
The wretched and the meek,
We gather up our hearts and go,
A Thousand Kisses Deep.

The ponies run, the girls are young,
The odds are there to beat.
You win a while, and then it’s done –
Your little winning streak.
And summoned now to deal
With your invincible defeat,
You live your life as if it’s real,
A Thousand Kisses Deep.

Υ.Γ. Και για όσους από εσάς αγαπάτε λίγο παραπάνω αυτόν τον καλλιτέχνη που σαν σήμερα πριν έναν χρόνο άγγιξε την αιωνιότητα, ορίστε μια διαφορετική εκδοχή του παραπάνω ποιήματος σε απαγγελία του ίδιου του δημιουργού του.

Το ποίημα της εβδομάδας

Αθήνα, 30 Οκτωβρίου 1988, ο Τάσος Λειβαδίτης πεθαίνει στο Γενικό Κρατικό και η ελληνική ποίηση ρίχνει τα τελευταία της φύλλα. Το ποίημα αυτής της εβδομάδας έχει τον κατάλληλο τίτλο για κάθε αποχωρισμό, για κάθε μικρό τέλος πριν από το μεγάλο, Αντίο, και περιλαμβάνεται στη συλλογή Βιολέτες για μια εποχή (1985).

Αντίο

Κάποτε μια νύχτα θ΄ ανοίξω τα μεγάλα κλειδιά των τρένων
για να περάσουν οι παλιές μέρες
οι κλειδούχοι θα ΄χουν πεθάνει,
στις ράγιες θα φυτρώνουν μαργαρίτες απ΄τα παιδικά μας πρωινά
κανείς δεν έμαθε ποτέ πως έζησα,
κουρασμένος από τους τόσους χειμώνες
τόσα τρένα που δεν σταμάτησαν πουθενά,
τόσα λόγια που δεν ειπώθηκαν,
οι σάλπιγγες βράχνιασαν, τις θάψαμε στο χιόνι
που είμαι; γιατί δεν παίρνω απάντηση στα γράμματά μου;
κι αν νικηθήκαμε δεν ήταν απ΄ την τύχη ή τις αντιξοότητες,
αλλάαπʼ αυτό το πάθος μας για κάτι πιο μακρινό
κι ο αγέρας που κλείνει απότομα τις πόρτες και μένουμε πάντοτε
έξω
όπως απόψε σε τούτο το ερημικό τοπίο που παίζω την τυφλόμυγα με
τους νεκρούς μου φίλους.

Όλα τελειώνουν κάποτε. Λοιπόν, αντίο! Τα πιο ωραία ποιήματα
δεν θα γραφτούν ποτέ…

tasos-leivaditis-loukini1