Ο Στόουνερ του John Williams

Ποιός θα ήταν άραγε τόσο τρελός, ασυναίσθητα τρελός, για να αλλάξει όλη του την ζωή στο άκουσμα μερικών στίχων του Σαίξπηρ; Να επιλέξει έναν παντελώς άγνωστο δρόμο, μακριά από τα όσα μέχρι πρότινος γνώριζε, και να τον ακολουθήσει χωρίς στην ουσία να ξέρει που καταλήγει; Ελάχιστοι, μπορεί και κανείς. Κι όμως το έκανε κάποιος κάποτε και αξίζει να διαβάσουμε για αυτόν, ακόμα και αν υπήρξε μονάχα στη φαντασία του John Williams. Κυρίες και κύριοι, να σας συστήσω έναν από τους πιο γοητευτικούς λογοτεχνικούς χαρακτήρες που διάβασα ποτέ, τον Στόουνερ!

Ο John Williams γεννήθηκε το 1922 στο Τέξας. Οι παππούδες του ήταν αγρότες και ο πατριός του επιστάτης στο ταχυδρομείο. Ήδη από την έναρξη της φοίτησής του στο πανεπιστήμιο εργάστηκε σε έντυπα και ραδιοφωνικούς σταθμούς, δραστηριότητες που σταμάτησε λίγο καιρό αργότερα λόγω στρατολόγησης. Ο ίδιος υπηρέτησε για δυόμιση χρόνια στην Ινδία και στην  Βιρμανία στις δυνάμεις της Πολεμικής Αεροπορίας. Στην επιστροφή του από το μέτωπο είχε ήδη στα χέρια του το σχέδιο για το πρώτο του μυθιστόρημα. Η αγάπη του για την μελέτη της λογοτεχνίας τον έκανε να ακολουθήσει ακαδημαική καριέρα. Συνολικά έγραψε τέσσερα μυθιστορήματα με πιο γνωστό από όλα τον Στόουνερ (1963), το μόνο που έχει μεταφραστεί στα ελληνικά μέχρι στιγμής. Ο Williams έφυγε από την ζωή το 1994, αφήνοντας ένα μικρό αλλά σπουδαίο έργο πίσω του.

Ποιός είσαι εσύ; Ένα απλό παιδί όπως προσποιείσαι στον εαυτό σου; Α, μπα. Είσαι και εσύ από τους ανάπηρους – εσύ είσαι ο ονειροπόλος, ο τρελός σ’ ένα κόσμο πιο τρελό, ο δικός μας μεσοδυτικός Δον Κιχώτης χωρίς τον Σάντσο του, που διασκεδάζει κάτω από τον γαλανό ουρανό.

Αυτός είναι ο Στόουνερ. Το παιδί μιας αγροτικής οικογένειας που άφησε τις σπουδές του στο γεωπονικό τμήμα του πανεπιστημίου για να ασχοληθεί με την μελέτη της λογοτεχνίας. Αιτία αυτής της απόφασης είναι ένα χωρίο από τα Σονέτα του Σαίξπηρ. Ο Στόουνερ δίχως να υπάρξει ποτέ αναγνώστης συγκρούεται με το μεγαλείο του λογοτεχνικού κόσμου και δένεται για πάντα μαζί του. Καθόλη την διάρκεια του βιβλίου παρακολουθούμε την ζωή και τις επιλογές του. Παντρεύεται μια γυναίκα που καθυστερημένα αντιλαμβάνεται ότι δεν θα τον κάνει χαρούμενο και ρίχνει όλο του το ενδιαφέρον στην ακαδημαική του καριέρα. Και σε αυτό τον τομέα τα πράγματα δεν θα του έρθουν εύκολα. Ο πρωταγωνιστής μας θα πρέπει να δώσει αγώνα τόσο με άλλους συναδέλφους όσο και με τον ίδιο του τον εαυτό. Σε ένα σεμινάριο θα γνωρίσει μια γυναίκα πολύ μικρότερή του, θα ερωτευτούν και θα συνάψουν μια παθιασμένη σχέση. Το μετά είναι προδιαγεγραμμένο, αλλά σε αυτό που συμφωνούν και οι δύο εραστές είναι ότι σημασία έχει η επίγνωση του τώρα και μόνο. Αυτού που υπήρξαν μαζί.

Στα σαράντα τρία του χρόνια ο Γουίλιαμ Στόουνερ έμαθε αυτό που άλλοι, πολύ νεότεροι, είχαν μάθει πριν από αυτόν: ότι το πρόσωπο το οποίο αγαπάς στην αρχή μιας σχέσης δεν είναι το ίδιο που αγαπάς στο τέλος της σχέσης, και ότι η αγάπη δεν είναι τέρμα αλλά μια διαδικασία μέσα από την οποία το ένα πρόσωπο προσπαθεί να γνωρίσει το άλλο.

Ο πρωταγωνιστής είναι ένας από εμάς. Ένας άνθρωπος που συμβιβάζεται με τις, έστω και λανθασμένες, επιλογές του από αδυναμία να λάβει καινούργιες. Πίσω από αυτή την αδυναμία ίσως κρύβεται ο φόβος και η λιγοψυχία ή ίσως κάτι ακόμα χειρότερο, η συνήθεια. Όπως και να ΄χει, ο ήρωας μας ζει μια ζωή επιβιώνοντας και χάνοντας ότι δικαιωματικά θα του άξιζε από την πίτα της ευτυχίας. Στον αντίποδα της προσωπικής του καταστροφής έρχεται η εργασιακή καταξίωση, όχι όμως και αυτή δίχως σκοπέλους. Για μεγάλο διάστημα αμφισβητεί τον εαυτό του και δεν πιστεύει ούτε ο ίδιος στο όποιο διδασκαλικό ταλέντο διαθέτει. Ισορροπία στους δύο αυτούς πόλους θα βάλει η τραγική συνειδητοποίηση της ήττας από την ίδια την ζωή.

Όπως αναφέρεται και στο επίμετρο του βιβλίου, το μυθιστόρημα τελειώνοντας αφήνει μια πικρία. Το θαυμαστό είναι ότι όλο αυτό επιτυγχάνεται χωρίς καμία υπερβολή. Συμβαίνει αβίαστα, όπως και στην πραγματικότητα. C’est la vie που λένε και οι Γάλλοι.

ali-land-five-books-788x306.jpg

Σε προσωπικό επίπεδο το βιβλίο με κατέπληξε. Ήδη από πριν μεταφραστεί μου είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον, αλλά ποτέ δεν πίστευα ότι μέσα σε 400 σελίδες θα συνυπήρχαν τόσο αρμονικά το πάθος και η απάθεια. Η αναφορά στις κλασσικές σπουδές, στη μελέτη, και η αγάπη για το βιβλίο ως φορέα της γνώσης δίνουν στον Στόουνερ ένα διαχρονικό χαρακτήρα. Ταυτόχρονα, το ρομαντικό στοιχείο, δοσμένο μάλιστα από δύο πρίσματα, δίνει έναν πιο ανάλαφρο τόνο στην όλη αφήγηση, πάλι μη χάνοντας την πικρή επίγευση.

Θεωρώ τον Στόουνερ ένα από τα τελευταία δείγματα κλασσικής λογοτεχνίας που έδωσε ο προηγούμενος αιώνας. O Williams ήταν ολιγογράφος, αλλά κατάφερε μέσα σε ένα έργο του να κλείσει όσα προσπαθούν άλλοι σε τόμους ολόκληρους. Προτείνεται σε όσους αγαπούν την κλασσική λογοτεχνία και σε όσους μαγεύτηκαν από το Ένα κάποιο τέλος του Barnes.

Advertisements

5 thoughts on “Ο Στόουνερ του John Williams

  1. Παράθεμα: Ο Στόουνερ του John Williams… « απέραντο γαλάζιο

  2. Παράθεμα: Love Will Tear Us Apart (Again) | style rive gauche

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s