Ο Φύλακας στη σίκαλη του J. D. Salinger

Το βράδυ της 8ης Δεκεμβρίου 1980 έξω από το κτίριο Ντακότα στη δυτική συνοικία του Μανχάταν ένα Σκαθάρι δολοφονείται. Ο Τζον Λένον, επιστρέφοντας από το στούντιο ηχογράφησης μαζί με την σύζυγο του Γιόκο Όνο, συναντά τον Μαρκ Τσάπμαν και τα πυρά του. Ο θρύλος πέφτει νεκρός και ο Τσάπμαν ανοίγει ατάραχος το βιβλίο που έχει στην τσέπη του παλτού του και συνεχίζει να διαβάζει, τον Φύλακα στη σίκαλη του Jerome David Salinger. Τριανταέξι χρόνια μετά κάπου στο κέντρο της Αθήνας γράφω για πρώτη φορά έναν αξιοπρεπή πρόλογο για ένα βιβλίο που δεν με ενθουσίασε. Δύσκολη μέρα σήμερα.

RV-AB313A_SALIN_G_20110121003629.jpg

Τυπικά θα έπρεπε να ξεκινήσω αναφέροντας μερικά στοιχεία για την ζωή του Salinger, αλλά φοβάμαι πως ούτε ο ίδιος θα το ήθελε αυτό, θα μείνω λοιπόν στα απαραίτητα. Γεννημένος το 1919 στη Νέα Υόρκη, όπου και έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του, άρχισε να γράφει ιστορίες ήδη από το Γυμνάσιο. Μεγαλώνοντας κάποιες από αυτές τις δημοσίευε σε περιοδικά και εφημερίδες. Η μεγάλη επιτυχία και ταυτόχρονα το μεγάλο σοκ για τον Salinger ήρθε το 1951 με την έκδοση του Φύλακα στη Σίκαλη. Όλα τα φώτα στρέφονται πάνω στον αιρετικό που δίνει πρωταγωνιστικό ρόλο σε έναν αντιήρωα. Πολύ θέλει ο άνθρωπος; Πιστεύοντας ότι όλος αυτός ο ντόρος θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην έμπνευση και την προσήλωση του στο γράψιμο αποφασίζει να απομονωθεί στο σπίτι του, και τα καταφέρνει αγαπητοί αναγνώστες, για πενήντα ολόκληρα χρόνια. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία και μύθοι. Τρία βιβλία, πολλές μικρές ιστορίες, εξώδικα και παράλογες απαιτήσεις από συγγενείς και φίλους. Έφυγε από την ζωή το 2010, έχοντας δημιουργήσει ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια του λογοτεχνικού κόσμου με την ζωή και με το έργο του.

Ο Φύλακας στη σίκαλη πραγματεύεται την ιστορία του έφηβου Χόλντεν Κόλφιλντ. Ο νεαρός πρωταγωνιστής από τις πρώτες κιόλας σελίδες του βιβλίου μας αποκαλύπτει ότι είναι κάπου έγκλειστος και περιμένει να γίνει καλά για να ξεκινήσει την ερχόμενη χρονιά και πάλι το σχολείο. Το περιστατικό που τον οδήγησε εκεί έλαβε χώρα λίγο καιρό πριν από τις Χριστουγεννιάτικες διακοπές, όταν το έσκασε από το σχολείο. Τον είχαν αποβάλλει ξανά στο παρελθόν και για να αποφύγει ακόμα μια σύγκρουση με τους δικούς του αποφασίζει να το σκάσει. Περιπλανιέται λοιπόν στην βραδινή Νέα Υόρκη, ώσπου αποφασίζει να πάει στο πατρικό του και να βρει την αδερφή του, τον μοναδικό άνθρωπο που νοιάζεται και αγαπά.

Processed with VSCO with q3 preset

Η πλοκή, αν και λιγάκι θολή στην αρχή, είναι απλή. Εκεί που ο συγγραφέας έδωσε βάρος ήταν στον χαρακτήρα του Κόλφιλντ. Είναι ένα παράξενο, μοναχικό παιδί που βλέπει τον κόσμο από άλλο πρίσμα από αυτό των συνομηλίκων του. Με λίγα λόγια: είναι διαφορετικός. Δεν ενδιαφέρεται για τα μαθήματα του σχολείου, αλλά διαβάζει εξωσχολικά βιβλία. Δεν ασχολείται με τον αθλητισμό και τα τυπικά μαθητικά αθλήματα, αλλά αναρωτιέται που πάνε οι πάπιες της λίμνης τον χειμώνα. Ναι, σίγουρα ο Κόλφιλντ είναι διαφορετικός, είναι ένας από εμάς, ένας τυχερός άτυχος, ένας αντιήρωας στον κόσμο των σούπερ ηρώων.

Διάβασα το βιβλίο στην πρώτη μετάφραση της Τζένης Μαστοράκη και οφείλω να ομολογήσω πως δεν μου άρεσε. Ξέρω ότι ακολούθησε τα βήματα του πρωτοτύπου, αλλά και πάλι την βρήκα αρκετά παρωχημένη. Το ευχάριστο είναι ότι το βιβλίο κυκλοφορεί πλέον σε νέα μετάφραση και υπό το νέο τίτλο Στη σίκαλη, στα στάχια, ο πιάστης. Για να είμαι ειλικρινής θα πρότεινα να διαβαστεί κατευθείαν στη γλώσσα του Salinger. Δεν είναι δύσκολη και ο αναγνώστης έχει πιο άμεση επαφή με το έργο.

Τώρα το ερώτημα που καίει και εμένα την ίδια από την στιγμή που πρωτοδιάβασα το βιβλίο: Γιατί δεν με ενθουσίασε; Ξέρω μια ντουζίνα ανθρώπους που είναι το αγαπημένο τους βιβλίο και έχω διαβάσει ένα κάρο λίστες που το συμπεριλαμβάνουν στα ωραιότερα βιβλία του περασμένου αιώνα. Η απάντηση είναι πέρα από το προφανές «δεν έχουμε όλοι το ίδιο γούστο». Είμαι οπαδός του αντιήρωα. Μου αρέσουν οι αντισυμβατικοί και αντισυστημικοί χαρακτήρες, είναι η λογοτεχνική τροφή μου. Δεν μπορεί να είμαι τόσο λάθος, στο κάτω κάτω τόσα βιβλία έχω διαβάσει. Άι γεια σου! Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται η απάντηση που αναζητώ τόσους μήνες. Ο Φύλακας στη σίκαλη είναι μεν το πρώτο μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή έναν αντιήρωα, αλλά δεν είναι το μοναδικό. Λίγο πολύ κάθε βιβλίο που ακολούθησε μέσα στις επόμενες δεκαετίες είχε έναν αντίλαλο αντισυμβατικού χαρακτήρα. Το πρότυπο εξελίχθηκε και τελικά χάθηκε στον ωκεανό της σύγχρονης λογοτεχνίας. Ο Κόλφιλντ είναι ο πρώτος της γενιάς του, αλλά οι μετέπειτα ακόλουθοί του τον έφτασαν και τον ξεπέρασαν κατά την ταπεινή μου άποψη. Πρώτος και καλύτερος όλων ο Χανς Τσινάνσκι από το Τόστ Ζαμπόν του Μπουκόβσκι. Αντιήρωας βιβλίου και ζωής, μιας που πρόκειται για την αυτοβιογραφία του λογοτέχνη.

Εν κατακλείδι, ο Φύλακας είναι ένα καλό βιβλίο και σίγουρα σημαντικό για την εποχή του, αλλά μέχρι εκεί. Μεγάλο μέρος της επιτυχίας του τολμώ να συμπεράνω ότι οφείλεται και στην αντισυμβατική περσόνα του ίδιου του Salinger, που κρατώντας τον εαυτό του μακρυά από την δημοσιότητα έκανε την καλύτερη διαφήμιση στον ίδιο και το έργο του. Κλείνοντας, θα ήθελα να τονίσω για ακόμα μια φορά ότι η δική μου προσωπική άποψη δεν έχει στόχο ούτε να αμαυρώσει το μυθιστόρημα ούτε να αποτρέψει κάποιον από την αγορά του. Ήθελα απλώς να αναφέρω τεκμηριωμένα, όσο γίνεται, την άποψη μου σε ένα από τα πιο γνωστά και πολυδιαβασμένα βιβλία της εποχής μου.

Advertisements

19 thoughts on “Ο Φύλακας στη σίκαλη του J. D. Salinger

  1. Α, με την πρώτη ευκαιρία που θα μου δοθεί, θα το διαβάσω σίγουρα! Καμιά φορά έχω την αίσθηση, ότι η αντιήρωες του τότε, δε θεωρούνται αντιήρωες σήμερα, αφού άλλες συμπεριφορές θεωρούνταν αντισυμβατικές τότε, άλλες τώρα – εύχομαι να καταλαβαίνεις τι εννοώ, γιατί διαβάζοντας αυτά που έγραψα παραπάνω, μπερδεύτηκα κι εγώ 😛 – Καλό σαββατοκύριακο, αγαπημένη Ιω ❤

    Αρέσει σε 1 άτομο

  2. Παράθεμα: Reading Challenge I | style rive gauche

  3. Παράθεμα: Reading Challenge II | style rive gauche

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s