Jane Eyre της Charlotte Bronte

«Είναι ανόητο να λέει κανείς ότι οι άνθρωποι πρέπει να αρκούνται στην ηρεμία. Οι άνθρωποι χρειάζονται την δράση, και όταν δεν την βρίσκουν, τη φτιάχνουν μόνοι τους. Εκατομμύρια άνθρωποι είναι καταδικασμένοι να ζουν μια ζωή πιο στάσιμη απ’την δικιά μου, ενώ εκατομμύρια εξεγείρονται σιωπηλά ενάντια στη μοίρα τους. Κανείς δεν ξέρει πόσες εξεγέρσεις, εκτός απ’τις πολιτικές, ταράζουν καθημερινά τις μάζες. Και υπάρχει γενικά η πεποίθηση ότι οι γυναίκες είναι ήρεμα πλάσματα. Αλλά οι γυναίκες νιώθουν όσα και οι άντρες, έχουν ανάγκη να ασκούν τις ικανότητές τους και να χρειάζονται πεδίο δράσης, όπως και τ’αδέρφια τους. Υποφέρουν απ’τους υπερβολικά αυστηρούς κανονισμούς και την υπερβολική αδράνεια, όπως θα υπέφεραν και οι άντρες σε αντίστοιχη θέση. Και είναι στενομυαλιά απ’ την πλευρά των αντρών, που είναι πιο προνομιούχοι, να λένε πως οι γυναίκες πρέπει μόνο να φτιάχνουν πουτίγκες και να πλέκουν κάλτσες, να παίζουν πιάνο και να κεντούν τσάντες. Είναι αναισθησία να τις καταδικάζουν και να τις περιγελούν όταν προσπαθούν να κάνουν ή να μάθουν κάτι παραπάνω απ’ ό,τι έχει ορίσει το έθιμο ως κατάλληλο για το φύλο τους.»

Για όσους ποτέ αναρωτήθηκαν γύρω απ’ το ψευδώνυμό μου πρόκειται για μια μήξη του Sweet Jane, ενός τραγουδιού των Velvet Underground, και τον τίτλο ενός εκ των σπουδαιότερων κλασσικών μυθιστορημάτων, της Jane Eyre. Μετά από ένα χρόνο κριτικής και αυστηρού διαβάσματος είμαι στην ευχάριστη θέση να μιλήσω επιτέλους για αυτό το βιβλίο, στο οποίο δεν οφείλω μονάχα το ψευδώνυμό μου, όπως προείπα, αλλά και όλη την αγάπη μου στην λογοτεχνία. Ο λόγος για το σπουδαιότερο πόνημα της Charlotte Bronte, η Jane Eyre!

H Charlotte Bronte γεννήθηκε το 1816 στο Γιορσάιρ της Αγγλίας και ήταν η μεγαλύτερη από τις -γνωστότατες- Αδερφές Bronte. Ως κόρη κληρικού έλαβε πολλή καλή μόρφωση για τα δεδομένα της εποχής. Έδειξε από πολύ μικρή την κλήση της στον χώρο της γραμματείας μιας και υπήρξε και η ίδια μανιώδης αναγνώστρια. Μετά την αποφοίτησή της εργάστηκε ως δασκάλα και σε αυτό το επάγγελμα επέστρεφε αρκετές φορές στη ζωή της για βιοποριστικούς λόγους. Το συγγραφικό της έργο ήταν μικρό μεν, σπουδαίο δε, ενώ σημαντικό είναι να ειπωθεί ότι όπως και οι υπόλοιπες αδερφές της εξέδιδε τα έργα της με αντρικό ψευδώνυμο. Γνωστότερο από τα τέσσερα μόλις βιβλία της είναι η Jane Eyre, η οποία εκδόθηκε το 1847 και εμπεριέχει πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία.

2016-11-11 02.41.35 1.jpg

Η Jane Eyre είναι ένα ορφανό κορίτσι που μεγαλώνει με την πλούσια θεία και τα ξαδέρφια της. Δεν λαμβάνει καμία αγάπη από την θετή της οικογένεια και εκείνη με την σειρά της δεν αισθάνεται αγάπη για κανέναν από αυτούς. Διέξοδος της είναι τα βιβλία και ονειροπόληση, μέχρι που ένα περιστατικό θα την βγάλει εκτός εαυτού και θα ζητήσει μόνη της να σταλεί σε οικοτροφείο. Εκεί θα ζήσει τα υπόλοιπα χρόνια της παιδικής της ηλικίας και θα σκληραγωγηθεί, όπως μόνο η μοναξιά και πειθαρχία ξέρουν να σκληραγωγούν ένα ευαίσθητο πλάσμα. Απόφοιτη και έμπειρη πια στον τομέα της διδασκαλίας, στα δεκαοχτώ της θα αναζητεί εργασία σε πλούσια οικογένεια και τότε θα προσληφθεί από την οικογένεια Ρότσεστερ. Η Jane βρίσκει επιτέλους αυτό που αναζητεί, ένα σπίτι και ένα συμπαθές εργασιακό περιβάλλον, μέχρι που κάνει την εμφάνησή του ο κύρης του σπιτιού (και μία από τις πιο αινιγματικές φιγούρες της κλασσικής λογοτεχνίας προσθέτω εγώ) ο Έντουαρντ Ρότσεστερ. Το μεταξύ τους ειδύλλιο θα βασιστεί στις αξίες της διανόησης, της αισθηματικής καλλιέργειας και του παραγωγικού διαλόγου. Κάτι όμως θα πάει στραβά, όπως εξάλλου πάντα πηγαίνει, και το φτωχό κορίτσι θα βρεθεί μετέωρο.

Εκ πρώτης όψεως η Jane Eyre φαντάζει μάλλον σαν ένα αισθηματικό μυθιστόρημα γυναικείας πένας και πράγματι είναι. Αυτόν του τον χαρακτηρισμό είναι αδύνατον να τον χάσει καθώς διέπεται από έναν έντονο ρομαντισμό και μια θηλυκή -θα καταλάβετε αν το διαβάσετε- ένταση. Αν εξεταστεί βαθύτερα όμως είναι εμφανές πως είναι ένα δυναμικό έργο με πολλά λαογραφικά και κοινωνιολογικά στοιχεία για την εποχή και την θέση της γυναίκας. Και να που θέλω να φτάσω εξ αρχής με την παραπομπή του παραπάνω αποσπάσματος. Σίγουρα δεν πρόκειται για ένα πρώιμο φεμινιστικό έργο σε καμία των περιπτώσεων, αλλά η τοποθέτηση και οι ιδιότητες που δίνονται στην πρωταγωνίστρια και καλή μας φίλη Jane Eyre είναι αρκετά ασυνήθιστες για τις γυναίκες της εποχής. Όχι τόσο κοινωνικό, όσο σε ατομικό επίπεδο, η Jane είναι μια ηρωίδα επαναστάτρια (σε κάποιο βαθμό πάντα). Ένα άλλο οξύτατο χαρακτηριστικό του μυθιστορήματος είναι το χριστιανικό ιδεώδες που είναι διάχυτο παντού. Καθορίζει τις επιλογές και την κρίση της ηρωίδας, αλλά πάντα συνδυάζεται με την λογική και ευαισθησία.

Η γραφή είναι εξαιρετική, αλλά φαντάζομαι δεν περιμένατε να πω και τίποτα λιγότερο για την αγαπημένη Charlotte. Η γλώσσα είναι αρκετά φορτωμένη στο επίπεδο του λογοτεχνικού ρεύματος της εποχής. Στην έκδοση που το διάβασα εγώ υπήρχαν αρκετά ερμηνευτικά σχόλια, τα οποία δεν χρειάστηκα, αλλά εκτιμήθηκαν στην συνολική εικόνα του έργου.

Αν ήταν στο χέρι μου,  η Jane Eyre μαζί με τα Ανεμοδαρμένα Ύψη (της άλλης Bronte) δεν θα έλλειπαν από καμία βιβλιοθήκη. Δεν είναι ένα βιβλίο του απογεύματος και φυσικά όποιος πάρει την απόφαση να το διαβάσει θα πρέπει να έχει συνείδηση του κλασικού χαρακτήρα του, αλλά παραμένει ένα ενδιαφέρον και πολυδιάστατο έργο ακόμα και στην εποχή μας!

Advertisements

13 thoughts on “Jane Eyre της Charlotte Bronte

  1. Παράθεμα: Jane Eyre της Charlotte Bronte – worldtraveller70

  2. Για έναν σύγχρονο άντρα αναγνώστη το βιβλίο είναι ….. ας πούμε ευγενικά ότι δεν αντέχεται με τίποτα (την ίδια άισθηση είχα και ως παιδί, όταν το βιβλίο πρωτόπεσε στα χέρια μου (το 1976-77). Από τις δύο προελεύσεις του ονόματός σας, θα προτιμήσω σαφώς τον LOU.

    Αρέσει σε 1 άτομο

    • Χαχαχα, χαίρομαι που επιλέξατε έστω και αυτή! Ναι, σίγουρα για τους άντρες είναι ένα πολύ βαρύ βιβλίο, όπως και άλλα βιβλία αντίστοιχα φορτισμένα με γυναικείους συναισθηματισμούς από την ίδια εποχή. Σίγουρα, δεν έχουμε όλοι το ίδιο γούστο:)

      Μου αρέσει!

  3. Αγαπημένο βιβλίο και θα συμφωνήσω μαζί σου αλλά και με τον virosbike ότι το ρομαντικό του ύφος (επιφανειακά τουλάχιστον) το καθιστά δύσκολο να διαβαστεί διαφορετικά – αλλά πραγματικά νομίζω ότι κατά βάθος είναι μια πολύ οξυδερκής ματιά στην κοινωνία της εποχής! Και επηρέασε πολλούς! η Mad woman in the attic έγινε ένας συμβολισμός πολύ διαδεδομένος…. Από τα πολύ αγαπημένα μου κι εμένα!!!

    υγ. πόσο σε καταλαβαίνω που για τα πιο αγαπημένα δυσκολεύεσαι να μιλήσεις και να γράψεις 🙂 🙂 Γιατί το έχουμε αυτό;

    Αρέσει σε 1 άτομο

    • Πόσο ώριμα και σωστά το τοποθετησες!
      Έχω σκεφτεί πως μας φαίνεται πιο δύσκολο γιατί αισθανόμαστε μια παραπάνω ανάγκη να πείσουμε τον άλλον να το διαβάσει. Εγώ όπως κατάλαβες κομπλαρω απίστευτα πολύ με αυτό και θέλω αρκετό χρόνο για να το ηρεμήσω μέσα μου.

      Μου αρέσει!

  4. Παράθεμα: Reading Challenge I | style rive gauche

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s